web templates free download

BAZA WIEDZY

Zdrowe zęby przez całe życie - cz. 1: szczoteczki

Globalna pandemia wirusa SARS-CoV-2 powodującego chorobę Covid-19 (choroba wywołana koronawirusem po raz pierwszy wykryta w chińskim Wuhan) przyczyniła się do wprowadzenia wielu zmian i ograniczeń, które wpływają na życie codzienne zwykłych ludzi jak również na wiele aktywności zawodowych.

Izby zawodowe i profesjonalne towarzystwa stomatologiczne z różnych krajów opublikowały wiele zaleceń i wytycznych dotyczących zachowania1–6 i radzenia sobie z tą niezwykle trudną sytuacją. Pracownicy branży stomatologicznej są w większym stopniu narażeni na zakażenie SARS-CoV-2 niż przedstawiciele innych zawodów.
W raporcie Amerykańskiego Biura Statystyki Pracy, omówionym również w publikacji, która ukazała się na łamach dziennika New York Times7, wspomniano, że stomatologia stwarza największe ryzyko ekspozycji personelu medycznego na zakażenie, co wynika z konieczności przebywania w bliższym kontakcie z pacjentami oraz ich śliną.

Duże obawy są związane z kontaktem ze skażonym aerozolem, który może powstawać w trakcie zabiegów stomatologicznych. Wölfel i wsp.8 wykonali ocenę wirusologiczną niemieckich pacjentów hospitalizowanych z powodu łagodnej postaci COVID-19. W swojej analizie autorzy pokazali, że wydalanie wirusa w pierwszym tygodniu występowania objawów choroby jest bardzo wysokie, a stężenie szczytowe RNA jest 1000 razy wyższe w porównaniu z wartościami uzyskanymi w badaniach oceniających stężenie wirusa SARS. Dlatego też zauważono potrzebę określenia, czy i w jaki sposób nowy wirus wywołujący chorobę COVID-19 pojawia się w aerozolu stomatologicznym, a także ustalenia zakresu, w jakim może on utrzymywać się w otoczeniu i na powierzchniach. Van Doremalen i wsp.9 opisali, że wirus może zachowywać aktywność [zakaźną] zarówno w aerozolu jak i na powierzchniach, na których osiada. W kilku przeprowadzonych do marca 2020 r. badaniach dotyczących stomatologii i COVID-1910–15 przedstawiono zalecania dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony operatorowi. Wysokie ryzyko transmisji wirusa oraz wykładniczy wzrost liczby zakażonych w połączeniu ze znaną możliwością występowania bez- lub skąpoobjawowych nosicieli sprawia, że personel gabinetów stomatologicznych musi w dobie globalnej pandemii traktować wszystkich pacjentów jako potencjalne źródło zakażenia.


Spośród różnych zaleceń wydaje się, że jedno jest szczególnie istotne z punktu widzenia lekarza dentysty: stosowanie płynu do płukania jamy ustnej jako możliwego środka ochronnego w celu profilaktyki zakażeń krzyżowych, zmniejszenia zanieczyszczenia aerozolu oraz inaktywacji wirusa w jamie ustnej.

Dotychczas w czterech pracach10–13 przedstawiono zalecenia, głównie zmienne i sprzeczne, dotyczące przedzabiegowego stosowania płynu do płukania jamy ustnej w celu zmniejszenia mieszanej flory bakteryjnej w ślinie pacjenta. Zgodnie z opublikowanymi informacjami do płukania jamy ustnej używano: 1% jodynę powidonową, 1% nadtlenek wodoru, 1% chlorheksydynę, 0,1% chlorek cetylopirydyny (CPC, cetylpyridinium chloride) oraz olejki eteryczne. Szczególnie w jednym badaniu (Peng i wsp.11) zasugerowano zasadność przedzabiegowego stosowania płynów do płukania jamy ustnej o oksydacyjnym mechanizmie działania, jak 1% nadtlenek wodoru lub 1% jodyna powidonowa, których skuteczność działania przeciwko innym przedstawicielom rodziny Coronaviridae została potwierdzona. Z kolei należy unikać stosowania chlorheksydyny, która pomimo braku bezpośrednich badań przeciwko SARS-CoV-2, jest mniej skuteczna.16–17

Przeciwnie, aktywność przeciwwirusowa chlorheksydyny, ogólna i przeciwko wirusom otoczkowym (HIV), jest dobrze znana.18
Ponadto w swoim artykule poglądowym Lim i Kam19 pokazują, że chlorheksydyna cechuje się doskonałymi właściwościami wirusobójczymi, nawet przeciwko koronawirusom, które są obserwowane w stężenia niższych od tych ocenianych w dwóch wcześniej cytowanych badaniach.16–17 W ostatnio przeprowadzonym, pierwszym badaniu oceniającym wirusa SARS-Cov-2 w warunkach laboratoryjnych Chin i wsp.20 pokazali skuteczność wirusobójczą chlorheksydyny stosowanej w standardowym stężeniu roboczym dostępnym w płynie do dezynfekcji powierzchni. Autorzy stwierdzili, że w korzystnym środowisku wirus SARS-CoV-2 może wykazywać wysoką stabilność. Z drugiej strony jest jednak wrażliwy na standardowe metody dezynfekcji, takie jak chlorheksydyna oraz inne często stosowane środki dezynfekujące. Uwzględniając informacje z dostępnego piśmiennictwa, wszystkie dotychczas oceniane środki antyseptyczne wykazują działanie przeciwwirusowe; tym samym stwierdzenie, czy którykolwiek z nich nie jest aktywny przeciwko wirusom jest niemożliwe. Obecnie jednak brakuje jednoznacznych dowodów naukowych, które potwierdzałyby, że którykolwiek z tych środków stosowanych w postaci płynu do płukania jamy ustnej inaktywuje lub wykazuje działanie przeciwwirusowe względem SARS-CoV-2. Tym samym ewentualne wnioski można formułować wyłącznie na podstawie mechanizmu działania tych substancji, danych oceniających ich działanie względem podobnych wirusów, na podstawie wyników badań przeprowadzonych in vitro lub w dziedzinach niezwiązanych ze stomatologią oraz w oparciu o działanie dezynfekujące obserwowane w trakcie ich stosowania na powierzchniach nieożywionych.


Wnioski:

  • Nie istnieją jednoznaczne dowody potwierdzające skuteczność 1% nadtlenku wodoru i 1% jodyny powidonowej stosowanych w postaci płynu do płukania jamy ustnej przeciwko wirusowi SARS-CoV-2. Oksydacyjny mechanizm działania tych substancji umożliwia jednak inaktywację licznych wirusów z rodziny Coronaviridae znajdujących się na zanieczyszczonych powierzchniach lub obszarach.
  • Zgodnie z dostępnymi danymi można stwierdzić, że chlorheksydyna zmniejsza liczbę drobnoustrojów znajdujących się w aerozolu wytwarzanym w trakcie zabiegów dentystycznych;21 poza tym wykazuje najwyższą skuteczność w zakresie chemicznej kontroli powstawania płytki nazębnej.22

  • Na tej podstawie, zgodnie z niektórymi wytycznymi,6 zaleca się podwójne płukanie jamy ustnej – środkiem o działaniu oksydacyjnym i kolejno środkiem antyseptycznym o szerokim spektrum działania. W związku z przeciwwskazaniami do stosowania 1% jodyny powidonowej (substancja oksydacyjna), jak ciąża, niewydolność nerek, choroba tarczycy lub towarzyszące leczenie farmakologiczne, oraz możliwością jej inaktywacji przez inny jednocześnie stosowany doustny środek dezynfekujący,23 najwłaściwsza procedura płukania jamy ustnej powinna obejmować: płukanie gardła 1% roztworem nadtlenku wodoru przez co najmniej 15 sekund i kolejno płukanie jamy ustnej przez 30 sekund. Następnie jamę ustną należy płukać 0,20% roztworem chlorheksydyny przez co najmniej 60 sekund, wykonując kolejno płukanie gardła przez co najmniej 15 sekund.24 Przestrzeganie czasu trwania, a w szczególności kolejności stosowania tych preparatów antyseptycznych, jest ważne dla uzyskania pełnych korzyści z zabiegu. Nie należy również łączyć tych substancji w jedną płukankę. Wynika to z braku badań, pomimo stwierdzenia stabilności chlorheksydyny w obecności nadtlenku wodoru,25 oceniających skuteczność takiej mieszaniny przeciwko wirusowi SARS-CoV-2 lub ewentualne zmniejszenie aktywności któregokolwiek z jej składników.


    Bibliografia
      1. www.fnomceo.it. Regional Federation of Associations of Doctors, Surgeons and Dentists of Lombardy. Coronavirus: indications for dentists in Lombardy. [Dostęp uzyskano 8 marca 2020 r.].
      2. www.ada.org. American Dental Association. COVID-19 Resources for Dentists. [Dostęp uzyskano 4 kwietnia 2020 r.].
      3. www.ada.com.au. Australian Dental Association. Managing COVID-19 Guidelines; ostatnia aktualizacja 25 marca 2020 r. [Dostęp uzyskano 4 kwietnia 2020 r.].
      4. www.fdiworlddental.org. COVID-19 guidelines from researchers based in Wuhan, China. [Dostęp uzyskano 2 kwietnia 2020 r.].
      5. www.who.org. World Health Organization. Laboratory biosafety guidance related to coronavirus disease 2019 (COVID-19). Interim guidance. [Dostęp uzyskano 4 kwietnia 2020 r.].
      6. www.sidp.it. Italian Society of Periodontology and Implantology & Various Authors. COVID-2019: Standards for dental activity. [Dostęp uzyskano 12 marca 2020 r.].
      7. https://www.nytimes.com/interactive/2020/03/15/business/economy/coronavirus-worker-risk.html . Bureau of Labour Statistics, O*Net. [Dostęp uzyskano 24 marca 2020 r.].
      8. Wölfel R, Corman V, Guggemos W, Seilmaier M, Zange S, Müller M, Niemeyer D, Jones T, Vollmar P, Rothe C, Hoelscher M, Bleicker T , Brünink S, Schneider J, Ehmann R , Zwirglmaier K, Drosten C, Wendtner C Virological Assessment of Hospitalized Patients With COVID-2019 Nature 2020 Apr 1[Online ahead of print]. DOI: 10.1038/s41586-020-2196-x.
      9. Van Doremalen, N.; Bushmaker,T.; Morris, D.; Holbrook, M.; Gamble, A.; Williamson, B.; Tamin, A.; Harcourt, J.; Thornburg, N.; Gerber, S.; et al. Aerosol and surface stability of HCoV-19 (SARS-CoV-2) compared to SARS-CoV-1. N. Engl. J Med. 2020; Mar 17. doi: 10.1056/ NEJMc2004973
      10. Li ZY, Meng LY.The prevention and control of a new coronavirus infection in department of stomatology. [Article in Chinese]. Zhonghua Kou Qiang Yi Xue Za Zhi. 2020 Feb; 14;55(0):E001.
      11. Peng X, Xu X, Li Y, Cheng L, Zhou X, Ren B.Transmission routes of 2019-nCoV and controls in dental practice. Int J Oral Sci. 2020 Mar 3;12(1):9.
      12. Meng L., Hua F, Bian Z. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19): Emerging and Future Challenges for Dental and Oral Medicine J Dent Res ,2020 Mar 12
      13. Ge ZY,Yang LM, Xia JJ, Fu XH, Zhang YZ. Possible aerosol transmission of COVID-19 and special precautions in dentistry. Journal of Zhejiang University 2020 ISSN 1673-1581 (Print); ISSN 1862-1783 (Online). https://doi.org/10.1631/jzus.B2010010
      14. Sabino-Silva R, Gomes Jardim AC, Siqueira WL. Coronavirus COVID-19 impacts to dentistry and potential salivary diagnosis. Clin Oral Invest 2020, https://doi.org/10.1007/s00784-020-03248-x.
      15. Ather A, Patel B, Ruparel NB, Diogenes A, Hargreaves KM. Coronavirus Disease 19 (COVID-19): Implications for Clinical Dental Care. Journal of Endodontics, 2020 46(5): in press on 1st April 2020.
      16. Kampf G,Todt D, Pfaender S, Steinmann E. Persistence of Coronaviruses on Inanimate Surfaces and Their Inactivation With Biocidal Agents Review J Hosp Infect, 104 (3), 246-251 Mar 2020
      17. Geller C, Varbanov M and. Duval R E Human Coronaviruses: Insights into Environmental Resistance and Its Influence on the Development of New Antiseptic Strategies Review Viruses 2012, 4, 3044-3068; doi:10.3390/v4113044
      18. Lindhe J., Karring T. and Lang N.P. Clinical Periodontology and Implant Dentistry. 4th Ed., Vol. 2, Chapter 22., pag. 476, Blackwell Munksgaard, 2003
      19. Lim KS, Kam PCA. Chlorhexidine – pharmacology and clinical applications. Anaesth Intensive Care 2008; 36: 502–512
      20. Chin ACW, Chu JTS, Perera MRA, Hui KPY,Yen HL, Chan MCW, Peiris M, Poon LLM. Stability of SARS- CoV-2 in different environmental conditions. Lancet Microbe 2020; Published Online April 2, 2020. https://doi.org/10.1016/S2666-5247(20)30003-3.
      21. Marui VC, Souto MLS, Rovai ES, Romito GA, Chambrone L, Pannuti CM. Efficacy of preprocedural mouthrinses in the reduction of microorganisms in aerosol: A systematic review. J Am Dent Assoc. 2019 Dec;150(12):1015-1026.e1.
      22. Van der Weijden FA, Van der Sluijs E, Ciancio SG, Slot DE Can Chemical Mouthwash Agents Achieve Plaque/Gingivitis Control? Dent Clin North Am, Oct 2015 59 (4), 799-829
      23. https://farmaci.agenziafarmaco.gov.it/aifa/servlet/ PdfDownloadServlet?pdfFileName=footer_000020_023907_FI.pdf&retry=0&sys=m0b1l3. AIFA. Package informative sheet: information for the user: BETADINE 1% mouthrinse. Updated 3 January 2020. [Dostęp uzyskano 25 marca 2020 r.].
      24. Basso M, Bordini G, Bianchi F, Prosper L,Testori T, Del Fabbro M. Utilizzo di collutori preoperativi contro il virus SARS-CoV-2 (COVID-19): revisione della letteratura e raccomandazioni cliniche, Quintessenza Internazionale, 1/20 Marzo 2020
      25. Mathurasai W,Thanyasrisung P, Sooampon S, Ayuthaya BIN. Hydrogen peroxide masks the bitterness of chlorhexidine mouthwash without affecting its antibacterial activity Indian Soc Periodontol. 2019 Mar-Apr; 23(2): 119–123.

    Znajdź nas w mediach społecznościowych

    Facebook

    You Tube

    Instagram